لیکنه: د دری او پښتو ژبې ترمنځ ځينې ګرامري توپيرونه

په تير پسې

٨ – ځانګړي ( شخصي ضميرونه )

 

شخصي ضميرونه : هغه دي چې په ټاکلي شخص ( متکلم ، مخاطب او غايب ) باندې دلالت کوي ( زه ، ته ، مونږ ، تاسې ، دوي ، دا ، دى ) او په دري ژبه کې د شخصي ضميرونو لپاره شپږ ضميرونه ( من ، تو ، شما ، او ، ايشان ،ما ) موجود دي لکه څرنګه چې جوته شوه په پښتو ضميرونو کې د مذکر او مؤنث غايب لپاره ( دى ، دا ) ضميرونه شته دي چې جنسيت يې له ورايه ښکاري يانې د (دى) ضمير مذکر او د (دا ) ضمير مؤنث لپاره استعماليږي ، خو په دري ژبه کې د مذکر او مؤنث لپاره يواځې د (او ) ضمير څخه کار اخلي او په جمله کې د استعمال وړ دى.

ځانګړي (شخصي ) ضميرونه په دوه ډوله دي .

الف - خپلواک منفصل شخصي ضميرونه .

ب   - ناخپلواک منفصل شخصي ضميرونه .

ادامه نوشته

لیکنه:دپښتواودرى ژبوترمنځ ځينې ګرامري توپيرونه

ليكوال:خموش                                                                               

 

په افغانستان كې پښتواودرى ژبې د هيواد رسمي ژبې دي اواكثريت   افغانان په پښتو او دري ژبوګړيږي. پښتوژبه نسبت درى ژبې ته په ګرامري لحاظ دېره غني ده اوهمدا ډول په افغانستان كې پښتوژبه له هرې معلومې ژبې نه متفاوت اوبډاى ژبه ده. كومې ژبې چې دويونكوشمېريې په يوهيواد كښې زيات وي، نوهغه ژبه ياژبې دهماغه هيوادملي ژبې ګڼل كيږي.

په افغانستان كې دپښتوژبې دويونكوشمېرپه سلوكې شپېتوته رسيږي اوهمدغه وجه ده، چې له پخوانيوزمانوڅخه پښتو ژبه ددې هيواد دملي اورسمي ژبې په نامه پېژندل شوې ده. په كال (۱۲۴۷) دافغانستان د اساسي قانون په (۳۰) ماده كې هم دپښتو دغه تاريخي حيثيت په رسمي توګه ومنل شو اوپه كال(۱۳۴۳) كې دلويې جرګې له خواهم تصويب شو. دنړۍ نوميالي ختيځ پوهان هم دغه حقيقت مني اوپښتودافغانستان دملي ژبې په نامه يادوي لكه دشوروي اتحاديو نوميالى ختيځ پوه (ښاغلى اسلانوف) په خپله اوږده څېړنه كښې چې دپښتوپه باب يې كړې وه (پښتوژبه يې دافغانستان دملي ژبې په نامه بللې ده) ښاغلي اسلانوف په مسكوكې دپښتوژبې يومشهوراستاد اوپوهاند دى، چې له ډېرو پخواكالونوراهيسې دپښتواو پښتنوپه باب په علمي پلټنو اوڅېړنو بوخت دى.

ادامه نوشته

پیژ ندگلوی: ګل جا ن ورور (وردګ)

 ښاغلى داكتر ګل جان ورور وردګ دپښتو ښوونيز نصا ف په يوا لي كې سر ګردان سپين ږيرى ليكوال دى ،چې دكو چنيانو او تنكيو زلمو لپاره يې ليكنې اوهڅې د ځانګړې ستاينې ځاي لري.  ډاكتر دښوونې او روزنې مسلكي ډاكتر او پوه دى چې درسمي دندې له پيل را هيسې يې هڅې دافغا نستان دښوونې او روزنې دنوي سيستم درامنځته كولو په لړ كې ډ ېرې ګړندۍ دي.دى تل دښوونې او روزنې له مرستندويه ټو لنو اودښوونيزو نصا ب جوړونكيو سره په بحث او جنجال بوخت وي او هڅې يې دا وې چې ديوه كار دلږ لګښت او وخت پر وړاندې ترسره شي.

 ښاغلي داكتر وردګ دښوونيز نصاب په اړه ځانګړې قا عدې او چوكا ټو نه رامينځ ته كړي دي او كه څېړنه پرې وشي دده دا نصا ب پخپله يو ځانګړى نصاب ګڼل كېداى شي چې په هر ډول دنويو زده كړولپاره ګټور دى .

 ښا غلى ډاكټر وردګ دښوونې او روزنې او ښوونيز نصاب جوړونې تر څنګ دپښتو ژبې يو بر لاسى ليكوال او قلموال هم دى چې د تار ېخ او ادبيا تو په بېلا بېلو برخو كې يې ليكنې كړې دي خبرې كړې او لا تر اوسه په كې بوخت دى.

ادامه نوشته

پيژندګلوي : ښاغلي عبدالجليل(وجدي)

  ښاغلى عبدالجليل وجدي دافغانستان نوميالى ليكوال ،ژورنا ليست اوفرهنګي شخصيت  اودافغا ني فرهنګ له هغو نوميا ليو څخه وو چې په دغه برخه كې يې د پښتو ژبې د يوه سپيڅلي خدمتګار په تو ګه خپله ملي اواد بي دنده په خورا ميړانې اونه ستړي كيدونكې روحيې سره ترسره كړې. دى له هغو نومياليو څخه وو چې له پښتو پرته يې نور خوبونه هم نه ليدل اوهرڅه ورته پښتو ،پښتو ښكارېدل .

   نوميالى استاد وجدي په ۱۳۱۶ لمريزكال  لوي خداي پر افغان ملت يو ه پير زوينه وكړه اواستاد وجدي يې پرې ولوراوه استاد وجدي دهيواد په يو لرغونې سيمه د چك ولسوالۍ د سېوكې په سپېدار كلي كې دغې نړۍ ته سترګې وغړولې وجدي په همد غه  سپېدار كلي كې خا پوړي وكړل اوددغه سيمې په پا كه هوا اوښكلي چا پېريال كې را لوى شو دوخت له دود سره سم يې خپلې لمړنۍ زده كړې په عربي صرف ،نحوه او فقې په څا نګو كې دهمدغه سيمې په چا پېريال كې وكړې پښتني عادات يې په خټه كې پا خه شو ل او سوچه كليواله ژبه يې را خپله كړه .

ادامه نوشته